Antyspołeczne zaburzenie osobowości, czyli osobowość dyssocjalna. Jakie są objawy osobowości antyspołecznej?

Osobowość dyssocjalna charakteryzuje się brakiem empatii, lekceważeniem norm społecznych i skłonnością do stosowania przemocy. Poznaj kryteria diagnostyczne i przyczyny tego zaburzenia osobowości!
beata
osobowość dyssocjalna

Chłód emocjonalny, agresja, oszukiwanie innych i zachowania antyspołeczne to charakterystyczne objawy dla zaburzenia osobowości, które określane jest jako osobowość dyssocjalna. Osoby z tym zaburzeniem często wchodzą w konflikty z prawem i stanowią większość wśród osadzonych w więzieniach. W jaki sposób rozpoznać dyssocjalne zaburzenie osobowości i czy można je leczyć?

Czym jest osobowość dyssocjalna? Kryteria diagnostyczne antyspołecznego zaburzenia osobowości

Do objawów osobowości dyssocjalnej należą brak poczucia odpowiedzialności, trudności z przestrzeganiem norm społecznych i egocentryzm. Osoby z tym zaburzeniem osobowości cechuje oziębłość społeczna, brak wyrzutów sumienia oraz niezdolność do przeżywania poczucia winy i korzystania z doświadczeń. Podejmują one działania pod wpływem impulsu, bez myślenia o konsekwencjach. Nagminnie zdarza się im łamanie praw innych ludzi i praw społecznych. Lubią dominować i zastraszać. Za wszystko obwiniają innych, przez co popadają w konflikty z otoczeniem. Co trzecia osoba osadzona w zakładzie karnym przejawia cechy osobowości dyssocjalnej. Inne określenia tej dysfunkcji to osobowość psychopatyczna, socjopatyczna, antyspołeczna.

Ten typ osobowości stale szuka nowych doświadczeń i bodźców. Nuda i stagnacją są czymś, czego nie jest w stanie znieść. Ma niski poziom lęku, co wpływa na to, że często działa w ryzykowny i nieodpowiedzialny sposób. Lekceważy nie tylko swoje bezpieczeństwo, ale też bezpieczeństwo innych.

Osoby o cechach antyspołecznych często przejawiają zachowania agresywne, dlatego stanowią zagrożenie dla innych. Dopuszczają się oszustw, a nawet czynów przestępczych. Liczy się dla nich przede wszystkim zaspokajanie własnych potrzeb i często manipulują, aby osiągnąć swoje cele. Nie mają trudności w nawiązywaniu relacji z innymi, ale robią to, aby wykorzystać drugą osobę. Ich samoocena jest mocno zawyżona, wręcz arogancka. Nie lubią kontroli i czują potrzebę, aby okazywać swoją siłę. Widzą tylko dwie możliwości – być agresorem lub ofiarą.

Przeczytaj  Borderline – objawy, test i diagnoza. Sprawdź cechy osobowości z pogranicza

Jednak trzeba zaznaczyć, że nie wszyscy z tym zaburzeniem wchodzą w zatarg z prawem. Wiele osób jest w stanie powstrzymywać patologiczne zachowania, aby uchronić się przed konsekwencjami prawnymi. Normalnie funkcjonują w społeczeństwie, a nawet mogą odnosić sukcesy w biznesie czy nauce.

Zgodnie z Międzynarodową Statystyczną Klasyfikacją Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 oraz Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego DSM-5 antyspołeczne zaburzenie osobowości obejmuje psychopatię i socjopatię.

Diagnoza osoby z osobowością dyssocjalną

Diagnozę osobowości dyssocjalnej może wystawić psychiatra na podstawie wywiadu klinicznego. Aby rozpoznać rodzaj zaburzenia, korzysta między innymi z testów osobowości.

Poniższe pytania pomagają ustalić, czy mamy do czynienia z dyssocjalnym zaburzeniem osobowości. Jeśli na większość z nich odpowiedź jest twierdząca, może to świadczyć o występowaniu tego zaburzenia u danej osoby.

  • Czy przejawiam niezdolność przeżywania poczucia winy?
  • Czy cechuje mnie brak odpowiedzialności?
  • Czy mam tendencje do agresywności?
  • Czy zdarzyło mi się kogoś okraść?
  • Czy zdarzyło mi się kogoś oszukać, aby wyłudzić pieniądze?
  • Czy zawsze sięgam po to, czego chcę, nawet gdyby miało to sprawić komuś krzywdę?
  • Czy mam na koncie zatargi z prawem?
  • Czy jestem w stanie przekroczyć prawo, aby osiągnąć swój cel?
  • Czy kłamię, gdy mogę mieć z tego jakieś korzyści?
  • Czy męczą mnie zobowiązania i odpowiedzialność?
  • Czy liczy się dla mnie jedynie tu i teraz?
  • Czy moje związki są krótkotrwałe?
  • Czy szybko mnie nudzą ludzie i rzeczy?
  • Czy postrzegam innych jako mniej inteligentnych od siebie?
  • Czy zachowuję zimną krew nawet w wyjątkowo stresujących sytuacjach?
  • Czy lubię i potrafię manipulować innymi ludźmi?
  • Czy w młodości sprawiałem/sprawiałam problemy wychowawcze?
  • Czy zdarza się, że biorę udział w bójkach?

Samodzielnie rozpoznanie tego zaburzenia nie jest łatwe. Ludzie z osobowością dyssocjalną początkowo mogą się wydawać towarzyscy, pewni siebie, a nawet ujmujący. Jest tak dlatego, że często posługują się oni kłamstwem i manipulacją, aby zjednać sobie innych, a potem móc ich wykorzystać do swoich celów. Krzywdzą innych i nie odczuwają z tego powodu żadnego dyskomfortu, nie mówiąc już o wyrzutach sumienia. W skrajnych przypadkach niektórzy są nawet w stanie odebrać drugiemu człowiekowi życie.

Przeczytaj  Osobowość borderline, czyli osobowość z pogranicza. Czy da się leczyć osobowość chwiejną emocjonalnie?

Główne przyczyny osobowości dyssocjalnej

Wciąż nie mamy jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób kształtuje się osobowość dyssocjalna. Jednak na podstawie wielu badań i danych statystycznych można określić kilka przyczyn, które mogą prowadzić do rozwinięcia się tego zaburzenia.

Wśród nich są:

  • przyczyny biologiczne,
  • przyczyny fizjologiczne,
  • czynniki środowiskowe.

Do wzmożonej agresji mogą prowadzić nieprawidłowości w stężeniu takich hormonów jak serotonina, testosteron i kortyzol. Mówimy wtedy o przyczynach biologicznych.

Niektórzy specjaliści przyczyny doszukują się w czynnikach fizjologicznych, takich jak wrodzone wady genetyczne lub uszkodzenie mózgu. Patologiczne zachowania mogą też wynikać z dysfunkcji układu limbicznego, który odpowiada za emocje i motywacje.

Inną możliwością są zaburzenia w układzie genetycznym. Badania wykazały, że mężczyźni, którzy mają dodatkowy chromosom Y, przejawiają większą nadpobudliwość i skłonność do agresji.

Czynniki środowiskowe to m.in. ubóstwo, niska pozycja społeczna, uzależnienia od alkoholu, brak jednego z rodziców czy wychowanie wśród patologicznych rówieśników. Problemem mogą być również nieprawidłowe relacje w rodzinie. Zarówno nadopiekuńczość, jak i odrzucenie dziecka, czy też brak konsekwencji w wychowaniu mogą przyczynić się do nieprawidłowego rozwoju osobowości. Dzieci, które wyrastają na psychopatów, już w dzieciństwie cechuje chłód emocjonalny i nieczułość. Mogą dopuszczać się agresji wobec zwierząt, niszczenia mienia publicznego czy też kradzieży.

W niektórych przypadkach na przyczynę dyssocjalnego zaburzenia osobowości może się składać nawet kilka z wymienionych wyżej czynników. Zaburzenia zachowania można zaobserwować już w dzieciństwie i wieku młodzieńczym.

Leczenie osobowości dyssocjalnej

Leczenie osób z osobowością dyssocjalną nie jest łatwe. Im więcej cech psychopatycznych występuje przy tym zaburzeniu psychicznym, tym trudniej je leczyć. Problemem jest również to, że osoby z dyssocjalnym zaburzeniem nie dostrzegają potrzeby zmiany swojego zachowania. Zwykle to bliscy nakłaniają chorego do tego, aby skorzystał z pomocy specjalisty. Podjęcie leczenia może też wynikać z przymusu ze strony instytucji sądu. Jednak przy odpowiedniej współpracy pacjenta z terapeutą istnieje szansa na znaczną poprawę sytuacji.

Przeczytaj  Czy dotyczy cię problem zaburzenia osobowości? Test psychologiczny pomoże ci to sprawdzić!

Psychoterapia jest główną metodą leczenia specyficznych zaburzeń osobowości. Kluczowym elementem terapeutycznym jest rozmowa i relacje z prowadzącym terapię. Dzięki leczeniu pacjent może nauczyć się panowania nad swoją agresją i utrzymywania trwałych związków z innymi, przez co będzie lepiej funkcjonował w społeczeństwie.

Psychiatra może zaproponować również leczenie farmakologiczne, ale to nie leki odgrywają główną rolę w procesie zmiany osobowości człowieka. Mają one za zadanie jedynie pomóc choremu, jeśli występuje u niego również depresja, pojawiają się zaburzenia lękowe lub problemy ze snem.

Powiązane:

Total
0
Shares
Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Podobne artykuły